آب را باید شست (گابریک)

چرا دستگاههای تصفیه آب؟

1024x768


چرا خانواده های ایرانی باید در منزل خود از دستگاههای تصفیه آب خانگی استفاده کنند؟

در حقیقت نه تنها خانواده های ایرانی بلکه تمام مردم دنیا باید در منزل خود جهت تصفیه آب آشامیدنی که شامل آب مصرفی جهت نوشیدن، چای، قهوه، طبخ غذا و حتی آبکشی سبزیجات و میوه­ ها باید از دستگاه تصفیه آب خانگی استفاده کنند.

و اما علت ضرورت این دستگاه­ها: تا به امروز در تمام دنیا بر روی آب بهداشتی که توسط سازمانهای آب تامین و ازطریق شبکه­های آبرسانی توزیع می شود، دو عمل انجام می­شود:

  1. به روش­های فیزیکی ( نظیر حوضچه­های ته­نشینی و استفاده از آشغال­گیرها ) تا حدودی مواد معلق در آب حذف می­شوند.
  2. با استفاده از مواد شیمیایی ( عمدتاً کلر و مشتقات آن ) میکروب زدایی انجام می­شود.

اما این میزان تصفیه و میکروب­زدایی برای آن قسمت از آب که صرف آشامیدن انسان می­شود کافی نیست. زیرا املاح و مواد مضر که در آب به صورت محلول وجود دارد ( نظیر نیترات، آرسنیک، سموم کشاورزی، فلزات سنگین و ... ) با این روش از آب حذف نشده و وارد بدن انسان می­شود. ولی دستگاه­های تصفیه آب با فیلتر اسمز معکوس قادر است مواد مضر محلول در آب را حذف نماید به طوری که آب خروجی از این دستگاه­ها عاری از هرگونه مواد زیان بار است.

چرا این فیلتر و روش اسمز معکوس، در سازمانهای آب استفاده نمی­شود؟

ساخت، نصب، تعمیر و نگهداری و راهبری این سیستم در ابعاد بزرگ و ظرفیت بالا، بسیار پرهزینه و گران است. بطوری که هیچ کشوری  ( حتی کشورهای ثروتمند) تاکنون قادر به چنین سرمایه گذاری در ابعاد وسیع نبوده است.

در ضمن نصب این سیستم در مبدأ تامین و توزیع آب و تصفیه­خانه­ها و تلمبه­خانه­های سازمان آب نه تنها مقرون به صرفه نیست بلکه ضرورتی هم ندارد. چرا که هر انسان در طول شبانه روز به طور متوسط 2 لیتر آب صرف آشامیدن می­کند در حالی که بین 300 تا 800 لیتر آب جهت سایر مصارف خود استفاده می­کند. بعنوان مثال در تهران به ازای هر نفر در روز 300 لیتر آب وارد شبکه شهری می­شود که این آب عاری از میکروب می­باشد و برای مصارف بهداشتی، اعم از شستشوی البسه، ظروف، مصرف جهت استحمام، سرویس­های بهداشتی و ... مناسب است. اما جهت آشامیدن و مصارف خوراکی می­بایست به میزان حدود دولیتر آب برای هر نفر، تصفیه کامل شده و مواد محلول و مضر و احتمالا موادی که از محل تصفیه خانه تا نقطه مصرف وارد آب شده­اند نظیر رسوبات لوله ها، زنگ آهن و پوسیدگی لوله­ها و حتی کلر موجود در آب حذف شود. و جهت این موضوع امروزه در تمام دنیا از دستگاه­های تصفیه آب خانگی مجهز به سیستم اسمز معکوس (RO) استفاده می­شود.

استفاده از این سیستم در شبکه­های شهری و توسط سازمان­های دولتی، خارج از وظیفه دولت­ها است و بدلیل عدم ضرورت و هزینه زیاد هیچ کشوری اقدام به چنین کاری نمی­کند چرا که انجام این عمل به نوعی هدر دادن ثروت ملی است.

آیا دستگاه­های تصفیه آب خانگی، چیزی به آب اضافه می­کنند؟

خیر. این دستگاه­ها فقط فیلتر هستند. یعنی مواد معلق و گازهای محلول و موادی که در آب حل شده باشند را از آب جدا می­کنند و چیزی به آب اضافه نمی­کنند.

اما متاسفانه دیده شده که برخی از تولید­کننده ها، بنا به دلایلی مانند بی­اطلاعی و یا سودجویی، از فیلترهای نامرغوب در دستگاه ها استفاده می­کنند که این فیلترهای غیر استاندارد بتدریج در آب حل شده و باعث آلودگی آب می­شوند. لذا دقت در انتخاب فیلترهای یدکی که در زمان­های تعویض از آنها استفاده می­شود بسیار حائض اهمیت است.

بطور کلی مواد مضر حل شده در آب، نظیر نیترات، آرسنیک و ... از کجا و چگونه وارد آب آشامیدنی مردم می­شوند؟

آب مصرفی انسان یا از طریق آب رودخانه­ها ( که پشت سدها ذخیره می شوند) و یا ازطریق سفره­های آب زیرزمینی ( که از طریق چشمه و چاه در دسترس قرار می­گیرند) تامین می­شود. در کشورهای گرم و خشک و کم باران نظیر ایران عمده آب مصرفی مردم از طریق چاه­ها تامین مي­شود.

با رشد روزافزون جمعیت در شهرهای بزرگ، سفره های آب زیرزمینی آلوده می­شوند:

  1. رشد جمعیت به معنی تولید فاضلاب انسانی بیشتر است، فاضلاب انسانی از طریق چاه­های فاضلاب دفع شده و نهایتاً وارد سفره­های آب زیرزمینی مي­شوند.
  2. رشد جمعیت به معنی مصرف بیشتر مواد شوینده و پاک کننده شیمیایی است که پس از مصرف وارد چاه­های فاضلاب شده و از آنجا به سفره های آب زیرزمینی نفوذ کرده و آنها را آلوده مي­کنند.
  3. رشد جمعیت به معنی مصرف بیشتر کود­های شیمیایی و حیوانی در مزارع، پارک­ها، زمین­های فوتبال و ... است که پس از هر بارندگی و آبیاری شسته شده و به اعماق زمین نفوذ کرده و آب­های زیرزمینی را آلوده مي­کنند.
  4. صنعتی شدن جوامع به معنای دفع بیشتر فاضلاب­های صنعتی است که باز هم به طریق مشابه باعث آلودگی آب­های زیرزمینی مي­شوند.
  5. تمامی این موارد باعث افزایش سموم محلول در آب، نیترات و سایر مواد مضر محلول در آب مي­شوند که فقط از طریق روش­های پیشرفته مانند اسمز معکوس قابل تصفیه هستند.
  6. انسان با توسعه صنایع و افزایش جمیعت، خود بزرگترین عامل آلوده کننده آب در طبیعت است.

برتری­های آب تصفیه شده توسط دستگاه­های تصفیه آب، نسبت به آب بطری (آب معدنی) چیست؟

  1. بعضاً مشاهده شده است كه عده­ای سودجو، اقدام به تولید و توزیع آب غیر بهداشتی بعنوان آب معدنی مي­كنند. با استفاده از دستگا­های تصفیه آب، اطمینان حاصل مي­كنید كه آب مصرفی خانواده از روش­های كاملاً بهداشتی تولید می­شود و خودتان بر کیفیت آن نظارت دارید.
  2. نگهداری آب در بطری های پلاستیكی احتمال ابتلا به سرطان را افزایش مي­دهد. مخصوصاً در صورت نگهداری بطری‌های آب در معرض نور خورشید، موادی از پلاستیك به آب نفوذ مي­كند كه سرطان­زایی آنها به اثبات رسیده است. این در حالی است كه بسیاری از كسبه، بطری­های آب را در خیابان­ها و پیاده­روهای مقابل فروشگاه­ها و در معرض نور خورشید قرار مي­دهند.
  3. برخی از تولید­كننده­ها جهت افزایش ماندگاری آب بطری، از مواد نگهدارنده استفاده مي­كنند. در نتیجه خلوص آب­های بطری محل تردید است.
  4. حمل و نقل و نگهداری آب­های معدنی نیازمند صرف انرژی، زمان و هزینه زیادی است.
  5. زباله های حاصل از بطری­های آب معدنی، غیر قابل تجزیه بوده و باعث آلودگی محیط زیست مي­شوند.
  6. بخش اعظمی از بهای آب معدنی­ها، در واقع هزینه­های بسته بندی و توزیع آنهاست كه از مشتری دریافت می‌گردد.
  7. و در آخر اینكه اگر قیمت هر بطری آب معدنی را بطور متوسط 400 تومان در نظر بگیریم و مصرف هر نفر در روز فقط جهت آشامیدن دو بطری باشد هزینه آب شرب هر نفر 800 تومان در روز و هزینه فقط آب شرب یك خانواده 4 نفره در روز 3200 تومان در روز و به عبارتی 1168000 ( یك میلیون و صد و شصت و هشت هزار تومان ) در سال خواهد شد! خودتان قضاوت كنید.

 

 

چه عواملی باعث تغییر در میزان تولید و كیفیت آب تولیدی می­شود؟

فشار: هر چقدر فشار آب بیشتر شود كیفیت و مقدار آب تولیدی نیز بیشتر مي­شود. درجه حرارت آب ورودی: 24 درجه سانتیگراد دمای ایده­آل برای دستگاه مي­باشد. اگر درجه حرارت به 4 برسد تولید RO نصف و یا كمتر خواهد شد، حداكثر درجه حرارت 50 درجه است.


انقضاء فیلترها: چنانچه فیلترها به موقع تعویض نشوند، اثرات قابل توجهی در كیفیت آب تولیدی خواهند گذاشت.

TDS چیست و میزان استاندارد آن در آب آشامیدنی چقدر است؟

منظور از TDS كل مواد جامد محلول در آب است كه برابر مجموع غلظت همه یون­های موجود در آب می­باشد. مواد محلول در آب ممكن است از نظر ماهیت « آلی » یا « معدنی » باشند.

 مواد غیر آلی ( معدنی ) حل شده در آب شامل: مواد معدنی، فلزات و گازها مي­باشند. بعضی از مواد آلی به صورت ذرات كلوییدی هستند اما بیشتر مواد آلی به صورت محلول هستند. آلاینده­های آلی ممكن است باعث بو، رنگ و طعم نامطبوع آب شوند.
مواد حاصل از تجزیه گیاهان، مواد شیمیایی آلی و گازهای آلی، اجزای آلی محلول در آب را تشكیل مي
­دهند.

بسیاری از مواد حل شده در آب نامطلوب هستند.مواد معدنی، گازها و مواد آلی حل شده در آب ممكن است موجب بروز رنگ، طعم و بوی نامطلوب شوند. برخی از تركیبات شیمیایی ممكن است سمی باشند و برخی از اجزای آلی محلول به اثبات رسیده است كه سرطانزا هستند. البته باید توجه داشت كه تمامی مواد محلول در آب نامطلوب نیستند. اما میزان مواد محلول مطلوب در آب بسیار اندک است.

واحد سنجش TDS، میلی­گرم در لیتر Mg/l مي­باشد كه از آن با اصطلاح PPM یاد مي­كنند.

میزان كل جامدات محلول در آب از دو نظر قابل بررسی است:

مقدار مجاز: حداكثر مقدار مجاز TDS آب آشامیدنی در استاندارد آب شرب ذكر شده است. این مقدار در استاندارد آب شرب ایران 1500 و در شرایط ویژه 2000 میلی­گرم در لیتر ذكر شده است.


مقدار مطلوب: مقدار مطلوب كل جامدات محلول در آب در استاندارد ذكر نشده است. اما آنچه كه مسلم است هرچقدر ناخالصی­های محلول در آب ( خصوصاً آن دسته از ناخالصی­ها كه برای بدن مضر هستند نظیر نیترات ) كمتر باشد آب گواراتر و سالم­تر خواهد بود. از طرفی كاهش
TDS ممكن است تغییر طعم آب را به دنبال داشته باشد و از آنجا كه طعم و مزه آب یك پارامتر نسبی است و برای مصرف­كنندگان مختلف متفاوت است، آستانه تغییر مزه نیز قابل اندازه­گیری نبوده و لذا در استاندارد ذكر نشده است.

با این توضیحات، مشخص می شود كه ممكن است مقدار ناخالصی­های محلول در یك نمونه آب، از مقدار استاندارد تجاوز نكرده باشد، اما از نظر مصرف كننده آن نمونه مطلوبیت لازم جهت مصرف را نداشته باشد. بطور مثال TDS آب قم حدود 900 میلی­گرم در لیتر است. مصرف این آب از نظر استاندارد آب شرب مجاز محسوب می­شود. اما چنانكه مي­دانیم، آب قم مطلوبیت لازم را جهت مصرف ندارد و مي­توان با دستگاه­های تصفیه آب خانگی، آبی به مراتب مطلوب­تر و گواراتر تهیه و مصرف كرد. و یا ممكن است كه میزان نیترات در یك نمونه از آب مشهد، 45 میلی­گرم در لیتر گزارش شود. این میزان از حداكثر مجاز عنوان شده در استاندارد ( 50 میلی­گرم در لیتر ) كمتر است. به عبارتی این مقدار خط قرمز است و هر چه میزان نیترات در آب از این میزان كمتر باشد، بر سلامت آب افزوده مي­شود. به وسیله تجهیزات تصفیه آب خانگی مي­توان میزان نیترات آب را تا 90 در صد كاهش داد.

 

TDS آب خروجی از دستگاه چقدر است ؟

TDS آب خروجی بستگی مستقیم به پارامترهایی نظیر: TDS آب ورودی، نوع املاح محلول در آب ورودی، دمای آب ورودی، فشار آب ورودی و ... دارد، لذا نمی­توان مقدار معینی برای TDS آب خروجی از دستگاه در تمام مناطق تعیین كرد. اما مي­توان اطمینان داشت كه 90 الی 95 درصد ناخالصی­های محلول در آب توسط این دستگاه حذف خواهد شد.

آیا به مواد معدنی داخل آب كه در این دستگاه بیشتر آنها حذف می­شود نیازی نیست؟

قبل از هرچیز ذكر این نكته ضروری است كه تاكنون روشی برای تصفیه آب ابداع نشده است كه قادر باشد فقط ناخالصی­ها و تركیبات مضر (نظیر نیترات،‌آرسنیك، فلزات سنگین و ... ) را از آب حذف كرده و عناصر سودمند را در آب باقی بگذارد. اما لازم است بدانیم كه انسان بیشتر مواد معدنی مورد نیازش را از غذا، سبزیجات و سایر منابع طبیعت تامین مي­كند. در واقع آب برای بدن انسان یك منبع اصلی تامین مواد معدنی محسوب نمی­شود و با كاهش غلظت این مواد در آب، بدن دچار فقر مواد معدنی نخواهد شد. بعنوان مثال تصور كنید كه غلظت كلسیم در یك نمونه آب، 40 PPM باشد ( كه معمولا آبی با این مقدار كلسیم به سختی یافت می شود). این بدین معناست كه در هر لیتر از این آب 40 میلی­گرم كلسیم موجود است. به دیگر سخن، در هر لیوان از این آب حدود 10 میلی گرم كلسیم موجود است. این درحالی است كه كلسیم موجود در یك لیوان شیر 290 میلی­گرم، یعنی حدود 29 برابر كلسیم موجود در یك لیوان آب است.

علاوه بر این لازم به ذكر است كه املاح موجود در آب عموماً از نوع املاح غیر آلی (inorganic minerals) هستند. این در حالی است كه بدن انسان قابلیت جذب املاح غیر آلی را ندارد. ( اگر چنین بود، ما مي­توانستیم با مكیدن سنگ­ها، تمام مواد معدنی مورد نیاز بدن را جذب كنیم!) درواقع مواد معدنی موجود در خاك،‌ توسط آب حل مي­شوند و گیاهان این مواد را جذب كرده و به مواد معدنی آلی (organic minerals) تبدیل می كنند. انسان نیز از طریق مصرف سبزیجات، میوه­ها و یا گوشت حیوانات علف خوار، این مواد را جذب بدن مي­كند.

نیترات چیست؟

نیترات و مضرات آن در آب آشامیدنی


نیترات (
No-3) یکی از آنیون­های معدنی است که در نتیجه اکسیداسیون نیتروژن عنصری حاصل مي­شود. این ماده یکی از عناصر بسیار ضروری برای سنتز پروتئین در گیاهان است ونقش مهمی را در چرخه نیتروژن دارد، نیترات از طریق اکسیداسیون طبیعی تولید و بنابراین در تمام محیط زیست یافت مي­شود.

فاضلاب­های شهری، صنعتی، مواد دفعی حیوانی وگیاهی در شهرهای بزرگ که دارای نیتروژن آلی هستند به خاک دفع می­شوند. دراثر فعالیت میکروارگانیزم­های خاک نیتروژن آلی به یون آمونیوم NH)) تبدیل شده که به این پدیده Ammonifcationگفته مي­شود. خاک توانائی نگهداری این ترکیب را در خود دارد اما به مرور طی پدیده دیگری به نام Nitrificationبخشی از یون آمونیوم ابتدا به نیتریت(No) وسپس به نیترات تبدیل مي­شود لایه سطحی خاک قادر به حفظ و نگهداری این دو ترکیب نبوده ودر نتیجه نیتروت و نیترات به آبهای زیر زمینی راه مي­یابند.

از آنجائی که نیترات در آب به صورت محلول وجود دارد روش­های معمول تصفیه آب قادر به حذف آن نیستند. از این‌رو نیاز به آن دسته از روش­های تصفیه پیشرفته مي­باشد که قادر به کاهش آلاینده­های محلول هستند. از سوی دیگر چرخه نیترات سازی در شهرهایی که دفع نادرست فاضلاب از طریق چاه­های جذبی انجام می­شود (مانند تهران و تقریباً تمام شهرهای ایران ) همچنان ادامه دارد و مشکل تولید پیوسته نیترات و انتشار آن به آب­های زیرزمینی را سبب مي­گردد.

اثرات غیر سرطان زائی

نیتریت حاصل از احیای نیترات معدنی و آلی پس از ورود به سیستم گردش خون آهن هموگلوبین را اکسید نموده و از ظرفیت II به ظرفیت III تبدیل مي­نماید که در نتیجه هموگلوبین به متهموگلوبین تبدیل ظرفیت اکسیژن رسانی بسیار کمتری از هموگلوبین دارد و در نتیجه به بافت­ها اکسیژن کافی نمی­رسد بعد از مدتی رنگ پوست (در ناحیه دور چشم و دهان ) به تیرگی مي­گراید و از این رو به آن سندرم BIue Baby مي­گویند.

این عارضه اولین نشانه مسمومیت با نیترات است و نوزادان زیر شش ماه آسیب­پذیرترین گروه سنی دراین مورد هستند. زیرا نوزادان برخلاف بزرگسالان علاوه بر PH بالای معده و زیادی باکتری­های طبیعی احیاء کننده نیترات فاقد آنزیم برگشت دهنده متهموگلوبین به هموگلوبین هستند. از دیگر علائم افزایش متهموگلوبین مي­توان به سردرد خواب آلودگی و اشکال در تنفس اشاره نمود.

 

 

اثرات سرطان زائی

احتمال این که نیترات معدنی و یا آلی به عنوان یک عامل سرطان‌زا عمل نمایند بستگی به احیای نیترات به نیترت و واکنش های بعدی نیترت با سایر مولکول­ها به خصوص آمین­های نوع دوم آمیدها و کاربامات­ها دارد که منجر به تشکیل ترکیبات nitroso-N مي­گردد.

مطالعات انجام شده در کلمبیا نشان داده که رابطه معنی­داری بین شیوع سرطان معده وغلظت نیترات درآب آشامیدنی برداشت شده از چاه­ها وجود دارد.

اما بررسی­های اپیدمیولوژیکی در دیگر نقاط دنیا رابطه مطمئنی را در این زمینه نشان نداده است در کشور آلمان تحقیقاتی بر روی جمعیت در معرض نیترات بالا در آب آشامیدنی انجام گرفت که رابطه معنی­داری بین غلظت نیترات و افزایش تومورهای سرطان مغز به دست نیامد. مطالعات دیگر در دانشگاه نبراسکا نشان داد که رابطه معنی­داری بین غلظت نیترات آب و افزایش شیوع یک نوع سرطان به میزان دو برابر گردیده است.

با توجه به این که تعداد متغیرها دراین مطالعات زیاد بوده است رابطه منطقی بین افزایش داده­های موجود برای اظهار نظر قطعی کافی نیستند.

اما ثابت شده است که ترکیبات N-nitroso در حیوانات آزمایشگاهی سرطان­زا مي­باشند.

استاندارد نیترات در آب آشامیدنی

با توجه به مطالعات به عمل آمده توسط سازمان بهداشت جهانی در مورد نیترات، این سازمان حداکثر مجاز 50 میلیگرم درلیتر (برحسب نیترات) را اعلام نموده است. استاندارد ملی ایران نیز برای نیترات همین مقدار مي­باشد سازمان حفاظت محیط زیست ایالات متحده حداکثر مجاز نیترات را 10 میلی­گرم در لیتر (برحسب نیتروژن ) قرار داده که معادل با 82/44 میلی­گرم در لیتر برحسب نیترات است.

 

+ نوشته شده در  ساعت   توسط   |